Kemalist rejim Rize’yi Hamidiye gemisiyle bombaladı. Işte belgesi!

Kemalist rejim Rize’yi Hamidiye gemisiyle bombaladı. Işte belgesi!

*

***

Kemalist rejimin, şapka inkılabına karşı çıkan halkı sindirmek gayesiyle Hamidiye kruvazörünü Rize’ye gönderip bombalattığına dair herhangi bir belge ve kaynak olmadığı söyleniyor.

Bu hadiseye dair “kemalist” kaynaklar ve hatta belgeler mevcuttur. Ancak olmasaydı dahi, sırf “Atma Hamidiye atma, şapka da giyeceğuz, vergi de vereceğuz” şeklinde o yörede söylenen türkü bile böyle yaygın bir rivayetin kestirilip atılmasına manidir.

Rize’nin 1925’te bombalanmasının o dönemin gazetelerinde ve yerel basınında yer almamış olması ise gayet tabiidir. Zira kemalist rejim baskıcı ve totaliter bir rejimdi. Nitekim aynı sene çıkarılan Takrir-i Sükun Kanunu ile birçok gazete kapatılmış ve birçok gazeteci de Istiklal Mahkemeleri’ne sevkedilerek ülkede terör estirilmiştir.[1]

Birazdan da göreceğiniz üzere, dönemin Ingiliz temsilcileri, hadisenin yaşandığı günlerde birtakım bahanelerin ileri sürülerek bilgi ve haber akışında kesintiler yapıldığını raporlarında kaydetmişlerdir.

Rize’nin bombalanması ile alakalı ilk kaynağımız Ortadoğu, Islam, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihi alanlarında çalışmalar yapan ve eserler veren Gavin D. Brockett‘tir. Kanada Wilfrid Laurier Üniversitesi’nde ders veren Brockett, 1998’de uluslararası saygınlığı malum olan “Middle Eastern Studies” dergisinde neşredilen “Collective Action and the Turkish Revolution: Towards a Framework for the Social History of the Atatürk Era, 1923-38” başlıklı makalesinde, Ingiliz Konsolosluğuna dayandırdığı bir belgeyi kaynak göstererek Hamidiye zırhlısının Rize’yi bombaladığını şu sözlerle ifade eder:

“Huzursuzluk o kadar ciddiydi ki, hükümet ilgili köyleri bombalamak için Rize sahiline bir savaş gemisi gönderdi.”[2]

*

Gavin D. Brockett’in [2] no’lu dipnotta bahsi geçen makalesinin ilgili sayfası…

***

Gerçekten Gavin D. Brockett’in verdiği belge numaralarına bakıldığında Rize’nin Hamidiye gemisiyle bombalandığı görülmektedir.

Birinci belge 1 Aralık 1925 tarihlidir. Ingiliz Büyükelçisi Sir R. Lindsay tarafından Ingiltere Dışişleri Bakanı Austen Chamberlain’e gönderilen yazıda, “Rize’de bir tür çalkalanma meydana geldiğini, ancak şu anda sadece ‘Hamidiye’ kruvazörünün olay yerine gönderildiğini biliyoruz” denilmektedir.[3]

*

[3] no’lu dipnotta sözü edilen belge…

***

Kırmızı renkle işaretlediğim yerde Hamidiye gemisinin Rize’ye gönderildiği yazıyor. Siyah renkle işaretlediğim kısımda ise Lindsay’in, o bölgede vazifeli bulunan Mr. Knight’tan aldığını belirttiği 24 Kasım 1925 tarihli mektubundan bir pasaj naklediliyor. Bu pasajda, hadiselerin yaşandığı günlerde yerel gazetelerin suskunluğa büründüğü, görünüşte kötü hava şartları sebebiyle telgraf akışının tamamen kesildiği, bir gün evvelki Seyr-i Sefain vapurunun alışılmadık bir şekilde mektup getirmediği, sadece birkaç kağıt getirmekle iktifa ettiği ve bunun da şaşkınlığı artırdığı yazıyor.

Ikinci belge ise 15 Aralık 1925 tarihini taşımaktadır. Birinci belgeden iki hafta sonrasının tarihini taşıyan bu belgede ise Lindsay’in, Rize’de yaşanan hadiseleri yine o bölgede vazifeli bulunan Mr. Knight‘tan aldığı bilgiler doğrultusunda ve fakat daha geniş bir muhtevayla Dışişleri Bakanlığı’na raporladığı görülmektedir. Dışişleri Bakanı Chamberlain’e hitaben gönderilen bu yazıda, “Hamidiye kruvazörünün Laz köylerini bombaladığı” bildirilir.[4]

*

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: ataturk-rize-bombalama-hamidiye-gemisi-rize-bomba-hamidiye-kruvazoru-rizeyi-bombaladi-hamidiye-zirhlisi-rizeyi-bombaladi-sapka-rize-bombalandi-m.-kemal-rizeyi-bombaladi3.jpg

[4] no’lu dipnotta bahsi geçen belge… Belgede, “Hamidiye kruvazörünün Laz köylerini bombaladığı” yazmaktadır…

***

Ayrıca bu belgeler haricinde başka kaynaklar da mevcuttur… Rize Tarihi araştırmacısı Süleyman Kazmaz “Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı” tarafından 1994 senesinde neşredilen kitabında bu hususla alakalı olarak şu malumatı verir:

“Bu amaçla Hamidiye zırhlısı Rize’ye gelmiş, Taşlıdere Vadisi’ne doğru top atışları yapmıştı.”[5]

Işte mevzu aslında bu kadar açıktır. Yukarıda verilen bilgilerin farkında olduğu anlaşılan kemalist Ümit Özdağ, inkarı artık kabil olmayan bu mevzuu hafifletmek için olsa gerek, atılan topların “kurusıkı” olduğunu iddia etmektedir:

“Rize’deki ayaklanma üzerine Ali Çetinkaya başkanlığındaki Istiklal Mahkemesi Hamidiye Kruvazörü ile Rize’ye yollanmış, mahkeme üyeleri gemiden yapılan kurusıkı topçu ateşinden şehre çıkmışlardır.”[6]

Onlarca sene “belgesi ve kaynağı” olmadığı bahanesiyle inkar edilen bir vak’a hakkında nasıl olur da teferruata ait bir bilgi verilebilir? Hani kaynak yoktu, hani böyle bir şey hiçbir vakit vuku bulmamıştı? O halde kullanılan topların “kurusıkı” olduğunu nereden öğrendiniz? “Istihbarat Teorisi” kitabı yazacak donanıma sahip olan Ümit Özdağ’ın, “yok edemiyorsan, boz!” stratejisiyle hareket ettiği açıktır. Zira aşağıda asker kökenli bir tarihçiden yapacağımız nakilde “kurusıkı” ifadesi hiçbir şekilde geçmemektedir.

Son olarak vereceğimiz bu kaynak ise Genelkurmay Başkanlığı Harb Tarihi Dairesi tarafından 1964 senesinde neşredilen “Türk Istiklal Harbi cilt V : Deniz Cephesi ve hava harekatı” isimli kitabın yazarlarından olup, kaleme aldığı çok sayıda eserle Türk Denizcilik Tarihine büyük katkılarda bulunmuş olan Emekli Deniz Albayı Saim Besbelli’dir.

Kemalistliğinde zerre şüphe bulunmayan Saim Besbelli, “Türk Tarih Kurumu” tarafından neşredilen yıllık “Atatürk Konferansları”nın beşinci sayısında yer alan “Atatürk ve Türk Denizciliği” başlıklı makalesinde, Hamidiye gemisinin “ateş açtığını” şu sözlerle ifade eder:

“Rize havalisindeki bir cahiller gurupu, bu kanuna (şapka kanununa) karşı ayaklanarak, bir aralık kasabayı dahi tehdide başladı. Hemen harekete getirilen ve 29 Kasım’dan 5 Ocak 1926 ya kadar bu havalide harekatta bulunan Hamidiye kruvazörü, bu ayaklanmayı kısa zamanda bastırmak suretiyle, tarihi değerini bir kat daha arttırdı. Gece Rize’ye demirleyen geminin, karaya çıkardığı bir silahlı deniz kuvvetini aydınlatan ışıldakları, asileri korkutmaya kafi gelmişti. Ardından geminin açtığı kısa bir ateş ve bundan sonra faaliyete geçen Istiklal Mahkemesinin verdiği cezalarla, mesele kökünden halledilmişti. Istiklal Mahkemesi üyelerinin Hamidiye’nin hatıra defterine yazdıklari şu satırlar, deniz kuvvetinin göreceği çeşitli vazifeleri tebarüz ettirmesi bakımından dikkate değer:

‘Irtica hortlağını Cumhuriyet adaletinin pençesiyle yere vurmak için Rize’ye gittik. Hamidiye’yi, Inkılabın satvetli, kıskanç bir bekçisi gibi, orada bulduk. Kıymetli ve tarihi gemimiz bizi sinesine alarak Giresun’daki vazifemize getirip bıraktı. Inkılabın küçük pürüzlerle karşılaştığı bu günlerde, Hamidiye’nin muhterem ve sevgili kumandan ve zabitanı (subayları) ile tanışmak, hatıralarımızda muhafaza edeceğimiz sevimli ve azimli şahsiyetlerinde bahriyemizin müstakbel inkişafı ve kudretine ait emel ve ümitlerimizi bariz olarak görmek saadetine nail olduk. Hamidiye’ye ebedi selamet ve şeref temennisindeyiz.” (Imzalar: Başkan [Kel] Ali, Savcı Ali, Üye Kılıçali, Üye Ali, Üye Reşit Galip)

*

[7] no’lu dipnotta sözü edilen makalenin ilgili sayfası…

***

Gördüğünüz gibi, “belgesi yok” denilerek inkar edilmeye çalışılan bu vahim hadiseyi o dönemde kaleme alınmış bir belgeyle ve başka kaynaklarla ispat ettik. Dolayısıyla “kemalist yalanlar müzesi”ne yeni bir eser daha kazandırmış olduk.

Ancak Rize’li kardeşlerimden küçük bir ricam var. O devri yaşamış insanları veya akrabalarını bulup mülakat yapsınlar. Hasar gören bina vs. varsa bizzat gidip görüntü alsınlar. Sonra benimle irtibata geçerlerse çok müteşekkir olurum.

.

**********

.

KAYNAKLAR:

.

[1] M. Kemal döneminde kapatılan gazeteler ve yargılanan gazeteciler için bakınız:

https://belgelerlegercektarih.com/2012/05/08/m-kemal-ataturkun-yasakladigi-kapattigi-gazeteler-basin-sansuru/

[2] Gavin D. Brockett; Collective Action and the Turkish Revolution: Towards a Framework for the Social History of the Atatürk Era, 1923-38, Middle Eastern Studies, cild 34, sayı 4, (Ekim 1998), sayfa 53.

[3] Ingiliz Arşivi: Foreign Office, 371/10863/E7512 Lindsay (Constantinople) to FO, 1 December, 1925.

[4] Ingiliz Arşivi: FO 371/10863/E7918 Lindsay (Constantiniple) to FO, 15 December, 1925.

[5] Süleyman Kazmaz, Beyazsu Köyü (Bir Köy Araştırması), Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı, Ankara 1994, sayfa 114.

[6] Ümit Özdağ, Ordu-siyaset ilişkisi: Atatürk-Inönü dönemleri, Gündoğan Yayınları, Istanbul 1991, sayfa 76.

[7] Saim Besbelli, “Atatürk ve Türk Denizciliği”, Atatürk Konferansları 5, (​Konferansda Sunulan Bildiriler: 1971-1972), Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2. Baskı, Ankara 1991, sayfa 314. (Birinci Baskı: 1975)

.

**********

.

Kadir Çandarlıoğlu

.

Paylaşım Şartı:

Paylaşmak istediğiniz bir yazı, görsel vs. varsa, alakalı yazıya gidin ve yukarıdaki adres çubuğunda görülen linki kopyalayıp paylaşmak istediğiniz yere yapıştırın. Yani YALNIZCA LİNK PAYLAŞIMINA MÜSAADE EDİYORUZ. Ayrıca yazının sonunda “facebook” veya “twitter”ın sosyal medya paylaşım butonları var. O butonlara tıklayarak da paylaşılabilir. Başka türlüsüne hiçbir surette rızamız yoktur.

*

12 Comments »

  1. Üstad, Kemalistlerin Müslüman halka yapmış olduğu zulmü hiç bir itiraza mahal vermeyecek şekilde yerli ve yabancı kaynaklardan teyit ettiniz, tebrikler!
    Kahramanmaraş’ta da aynı olaylar oldu; Maraş kalesinin Fransızlardan geri alınması ve işgalcilere karşı direnişi başlatan Ulu Camii’nde “İsmim Maşaallah, şapka giymem İnşaallah” diyerek sözde devrimleri red eden kendisi ile beraber Camii’nin avlusunda asılan imamlar ve Müslümanlar da var.
    Maraş’ın sözde kılık-kıyafet devrimine karşı direnmesinden dolayı Maraş merkez Ulu Camii’nde imam ile beraber 11 Müslüman katledilir ve daha sonra da M. Kemal, Maraş’a Meclis’in oy birliği ile verdiği “Kahramanlık ünvanı ve İstiklal madalyası” için elli sene ceza verir nitekim Maraş; ismine “Kahraman” ünvanını ve bayrağına “İstiklal madalyasını” ‘70 li yılların ortasında almıştır.
    Kemalistlerin zulmünden her Müslüman payını almıştır ve zulüm devam etmektedir.

  2. Kemalizmin milletimizi cebir ve şiddetle zulüm ederek değiştirmeye batılaştırmaya çalışması, kâfirlerin ülkemizi işgal etmesi gibi bişey. Ben fark göremiyorum. Resmen işgal edilmiştir..

    • balkanlı sabatay yahudilerinin ingilizler başta olmak üzere diğer işgalcilerin (yunan ve rusda dahil) yardımıyla Osmanlıya konması ermeni dönmesi kızılllarla birlikte bu toprakların öz evladı olan gerçek türklere tahakkum kurarak ezmesi olayı. yunanla savaş kandırmaca. Osmanlının imkanlarını kemalistlere akıtarak sonrada osmanlıya konma olayı. yani örtülü işgal misal adam.ate sitelerde adam peygamberimize hakaret ediyor. bizde mustafa kemalin marifetlerini yazıyoruz. koruma kanunlarının işleme konmamasına isyan ediyor ama yukarıdaki yorumlarda müslüman olmak zorundamıyım diyerek hıristiyan olduğunuda itiraf etmiş. adıda soyadıda türkçe. yalandan islami kimlik verilen dönmelerin bize Mustafa Kemal ismi üzerinden bize tahakkumu. 2013 ayaklanmasınıda onlar yaptı. asıl amaç kendilerinin hamisi olan gavur dünyası bizi işgal etsindi ama başarılı olamadılar. ben yalancıysam putin neden uçak düşürme olayından sonra türkiyeye veryansın ederek türkiye gittikçe daha çok islamlaşıyor atatürk mezarında ters dönüyor Mustafa Kemali biz getirdik bunun için getirmedik dedi. italya parlementerde atatürkü demişti haberci Ali Kırcaya. ABD de körfez savaşından sonra ırakın başına atatürk modeli bir ataarap getirmekten bahsemişti. Atanın birinci cihan harbi öncesinde fransızlarla senelerce yazıştığı biliniyor. İngilizlerin getirdiğini zaten herkes söylüyor. lakabı ingiliz valisi.

  3. Benim gibi sizde gerçekleri anlatıyorsunuz. İnşallah, gerçekleri hiç uzatmadan, yerli ve yabancı kaynaklarla, dürüst bir şekilde anlatan insanlar arttıkça cahil halkımız uyanacak ve celladına sevgi beslemeyi kesecektir. Mücadece sadece kılıçla değil kalemle de yapılır. Kendine profesör diyen o yalancılar, halkımız gerçeklerin farkına vardıklarında ne halt yiyecekler merak ediyorum. 100 yıldır, bir halkın koca bir yalanla, celladına tapması ne acıdır. 100 yıldır milleti yalanlarla uyutmuşlar. Ama bu yalanlar en fazla nereye kadar devam edebilir ? Eğer bugün olmasa yarın. Taş çatlasa bi 50 yıl daha anca saklarlar. Ama gerçeklerin gün yüzüne çıkma gibi bir huyu vardır. Halka kan kusturan sonra da bunu ballandıra ballandıra anlatanlar, yalanlarla milleti uyutanlar elbet bir gün cezalarını çekeceklerdir. Sizden ricam, yazılarınıza devam edin. Ve bu yazıların kopyalarını da alın. Çünkü gerçekleri kaldıramayanlar, bu siteyi kapatmaya falan kalkarsa, yazılarınızın boşa gitmesini istemem.

    • Zalimler için yaşasın Cehennem! Türk bile olmama Kripto Sabetay Mason üçlüsüne ait güruh, Müslüman Anadolu halkına zulüm üzerine zulüm yapmış ve akabinde Türkleri kültürel soykırıma uğratmıştır.

      Hainler kahraman, kahramanlar da hain olarak lanse edilmiştir sistem tarafından!

  4. Admin hocam, Hüseyin İlmi Işık denen kişinin eserleri okunur mu? İnternette aşırı derecede yalan haberler, çarpıtmalar ve bilgi kirliliği olduğu için size sormak istedim. Sizin sayenizde ben gerçeklere ulaştım, islamı tanıdım. Eskiden ne öğrenirsem öğreneyim hiçbir şey bilmiyordum. Bugün eğitimimizi suçlayanların Osman’lı eğitiminden bir haber olduğunu gördüm. Bize bilgi öğretmiyorlar, bizi makineleştiriyorlar. Ben elbette kendim de araştırma yapabilirdim ancak vaktim çok kısıtlı. Batı’nın bize dayattığı saçma sınavlara girmek zorunda olduğumdan vaktim kısıtlı, Oysa Osmanlı bugün olsaydı bunları zaten medresede öğrenmiş olacaktım.

Han için bir cevap yazın Cevabı iptal et

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.